Het eiland Borneo heeft voor mij een magische klank. En nu ben ik er dan. Een boottocht op de Mahakam rivier staat zeker op mijn verlanglijstje.

Verblijf op palen boven de Mahakam rivier

Ik heb de nacht voor het eerst doorgebracht in een gebouw op palen boven de Mahakam rivier. De vloer schudt lichtjes heen en weer, als er voetstappen door de gang klinken. Mijn kamer heet Cell C; enigszins toepasselijk met de houten latten voor het raam.

Mahakam rivier in Kalimantan: mijn kamer in Kota Bangun
Mijn kamer in Kota Bangun langs de Mahakam rivier

Met drie mannen de Mahakam rivier op

De gele, houten boot met stuurman Nori glijdt om zeven uur voor. Het is een breed uitgevallen kano met spitse boeg en stompe achterkant. De voorste plek is voor mij. Lekker veel beenruimte. Ook de gids Petrus en chauffeur-kok Didi kruipen onder het lage afdakje. Met deze drie mannen brengen ik de volgende twee dagen door op en rond de Mahakam rivier. Beetje een overdaad maar zo werkt dat nu eenmaal hier.

Mahakam rivier in Kalimantan: Mikado van palen voor de paalwoningen langs de Mahakam rivier
Mikado van palen voor de paalwoningen langs de Mahakam rivier

Stroomopwaarts vanaf Kota Bangun

In Kota Bangun is de Mahakam rivier bruin en breed. Vanaf mijn lage positie op het water kijk ik naar een mikado van palen aan beide oevers. Mensen wassen zich aan de waterkant of zijn al aan het werk. Grotere versies van mijn boot zetten mensen met hun scooters de rivier over. Er wordt vrolijk naar me gezwaaid. Enorme bakken met vier hoge bergen kolen erin worden voortgetrokken naar hun bestemming.

Mahakam rivier in Kalimantan: Het pontje voor scooters over de Mahakam rivier
Het pontje voor scooters over de Mahakam rivier

We gaan stroomopwaarts. Voor de meest efficiënte route vaart de boot van de ene naar de andere oever om weer een binnenbocht te kunnen nemen met minder sterke tegenstroom. Het lijkt wel een zeilboot die tegen de wind in aan het kruizen is. De vaart neemt af. Nori tilt de lange schroef even uit het water om een boomstam te ontwijken.

Mahakam rivier in Kalimantan: Kolentransport over de Mahakam rivier
Kolentransport over de Mahakam rivier

De tong van een koe

We leggen aan in Muara Muntai. De zon brandt fel op mijn huid. Vrouwen met traditionele seraungs lopen in de hoofdstraat. Seraungs zijn kegelvormige ‘rieten’ hoofddeksels versierd met lappen stof en andere verfraaiingen. De wegen zijn als steigers en gemaakt van het sterke ijzerhout. Inmiddels is het een heel kostbare houtsoort. Het geratel over de planken zwelt aan als een motor me nadert.

Mahakam rivier in Kalimantan: Een houten steigerweg in Muara Muntai
Een houten steigerweg in Muara Muntai

Als lunch kies ik een grote variatie aan snacks, van elk een. Didi koopt “elat sapi” voor me, dat letterlijk ‘ tong van koe’ betekent. Het is een heerlijke koek gemaakt met bruine suiker, die me aan taaitaai doet denken.

Mahakam rivier in Kalimantan: Mijn lunchkraampje in Muara Muntai
Mijn lunchkraampje in Muara Muntai

Toiletstop op de Mahakam rivier

We maken een toiletstop. Ik ga een van de houten hokjes, een paar meter vanaf de waterkant geplaatst (zie tweede foto), van binnen zien. Ze bieden alleen wat privacy. Een steigerplank is de helft korter gemaakt, waardoor er directe toegang tot de rivier is. Een kommetje biedt de mogelijkheid rivierwater op te scheppen voor reiniging. Dat laat ik achterwege.

Mahakam rivier in Kalimantan: Makaken langs de Mahakam rivier
Makaken langs de Mahakam rivier

Het uitgestrekte Jempang meer

De boot zoeft het grote Jempang meer op. Een schitterend schouwspel van wolken en hun reflecties op het water speelt zich voor mijn ogen af. Ik geniet ervan, met de wind door mijn haren. Af en toe steekt er een stengel of waterplant uit boven deze watervlakte. En altijd zit er een rode libelle op.

Mahakam rivier in Kalimantan: Het uitgestrekte Jempang meer
Het uitgestrekte Jempang meer

Ontmoetingen in dorp op het water

De volgende huizen zijn helemaal omgeven door water. Wat een andere levensstijl. Vrouwen verwerken de visvangst en leggen ze te drogen op de steiger of het dak. Ik lach. De vissersboot die voorbij vaart, heeft moderne Westerse merken op zijn zijkant geschilderd: Rolex, Twitter, Allianz, Red Bull. Fascinerend hoe dit dorpsleven op het water zich afspeelt. De bekende lijnen met kleurrijk wasgoed hangen weer overal. Kinderen zwaaien enthousiast naar me.

Mahakam rivier in Kalimantan: Korte ontmoetingen langs de (rivier) Sungai Ohong
Korte ontmoetingen langs de (rivier) Sungai Ohong

Geen zichtbare doorgang door waterplanten

De waterdoorgang van de Sungai Ohong versmalt sterk door het grote aantal waterplanten. Nori toont zijn beste stuurmanskunsten. Hij moet vaart houden om tussen de planten door te komen, maar moet ook zijn schroef heel houden. Tjonk, klinkt het, we liggen vast. Als we weer doorgaan, zijn er stukken helemaal dichtgegroeid met waterplanten. Extra luid motorgeronk geeft ons de vaart om er over heen te schieten. De insecten in de planten springen nu in de boot of vliegen vlak voor mijn gezicht langs. Ongelooflijk dat Nori ons hier doorheen krijgt.

Mahakam rivier in Kalimantan: De overwoekerde (rivier) Sungai Ohong
De overwoekerde (rivier) Sungai Ohong

Te lage waterstand voor Macong

Helaas neemt de waterstand steeds verder af en moeten we omkeren. Nori zet er eerst nog een nieuwe schroef op. En weer gaat hij het gevecht aan met de waterplanten. Hij zet ons af in Tanjung Isuy, waar we die nacht in het lokale gastenverblijf overnachten. Het staat naast een van de vele vogelnestfabrieken in dit gebied. Het achtergrondgeluid is dus rijk aan vogelgekwetter van de grotzwaluwen. De kleine nestjes worden geëxporteerd naar China waar het een dure delicatesse is.

Mahakam rivier in Kalimantan: Een van de vele libellen in de waterplanten van de Ohong rivier
Een van de vele libellen in de waterplanten van de Ohong rivier

Met de pick-up naar Macong

Petrus regelt vervoer naar Macong, omdat we er dus met de boot niet konden komen. Een blauwe pick-up rijdt voor en een man in een rood T-shirt met een camouflagebroek stapt uit. Masrok is zijn naam. Hij is kennelijk wat trots dat een blanke vrouw naast hem plaatsneemt, want hij vraagt daarvoor aandacht aan iedereen die we maar tegenkomen. De pick-up is behoorlijk leeg van binnen. Alles wat niet direct voor het rijden noodzakelijk is, is niet meer aanwezig.

Mahakam rivier in Kalimantan: Met de pick-up naar Macong
Met de pick-up naar Macong

Indrukwekkend Dayak longhouse

We gaan over een ruige weg met een paar houten bruggen. Zo doe je over tien kilometer een half uur. Het houten Dayak longhouse is niet meer in gebruik. Het is een indrukwekkend gebouw, waarin eerst alle families gezamenlijk woonden. De beelden ervoor vertegenwoordigen overleden familieleden.

Mahakam rivier in Kalimantan: Het Dayak longhouse in Macong
Het Dayak longhouse in Macong

Een feestmaal tot slot

Didi sluit de lange dag af met een feestmaal: gefrituurde aardappels in plaats van rijst en een soort van kipnuggets zonder botten, met een heerlijke saus. Om Didi niet te teleurstellen eet ik meer dan goed voor me is. Met het vogelgekwetter op de achtergrond val ik in slaap.

Mahakam rivier in Kalimantan: Drijvende woningen bij Tanjung Isuy
Drijvende woningen bij Tanjung Isuy

 

Varen over de Mahakam rivier in Kalimantan: verslag van een boottocht

LAAT EEN REACTIE ACHTER